English

Jurisprudentie

Groepsaansprakelijkheid

art. 6:166 BW


ECLI:NL:HR:2015:2914

HR 2.10.2015 ECLI:NL:HR:2015:2914, RvdW 2015 nr. 1043

 Verzekeraars en vervoerders vorderen van acht personen vergoeding van schade die is geleden ten gevolge van zeven ladingdiefstallen uit vrachtwagens. Ten aanzien van deze personen is door strafrechter bewezen verklaard dat zij hebben deelgenomen aan criminele organisatie. Regeling van art. 6:166 BW voorziet in individuele aansprakelijkheid van tot groep behorende personen (deelnemers) voor onrechtmatig vanuit groep toegebrachte schade. Mate van betrokkenheid van afzonderlijke deelnemers bij onrechtmatig handelen is niet van belang. Individuele aansprakelijkheid vindt rechtvaardiging in ieders bijdrage aan in leven roepen van kans dat zodanige schade zou ontstaan. Zij vindt begrenzing in eis dat kans op aldus toebrengen van schade hen had behoren te weerhouden van hun gedragingen in groepsverband. Aansprakelijkheid van art. 6:166 BW is niet beperkt tot gedragingen in turba (gedragingen gepleegd tijdens wanorde, gewoel, gedrang of verwarring van een menigte mensen) en eenheid van tijd en plaats van gedragingen is niet vereist. Enkel bewezen deelname aan bepaalde organisatie of groep (als bedoeld in art. 140 Sr) is onvoldoende om aansprakelijkheid op grond van art. 6:166 lid 1 BW aan te kunnen nemen voor alle vanuit die groep gepleegde onrechtmatige daden.

lagere rechters

Rechtbank 's-Hertogenbosch 16.6.2004 NJF 2004 nr. 525

Vechtpartij na cafébezoek. Voor aansprakelijkheid daders op grond van art. 6:166 BW is vereist dat sprake is geweest van handelen in groepsverband. Dat is alleen geval wanneer deelnemers bewust gezamenlijk optreden, terwijl zij ook zelf bijdrage moeten hebben geleverd aan gedragingen die gevaar van schade hebben doen ontstaan. Daarnaast is vereist dat gezamenlijkheid van handelen kans op schade vergroot, bijvoorbeeld door ontstaan sfeer die gevaar oproept of vergroot, en dat dit deelnemers ervan had moeten weerhouden aan gedragingen deel te nemen. Van bewust gezamenlijk optreden als groep is in dit geval geen sprake. Wel zijn drie daders persoonlijk aansprakelijk alhoewel slachtoffer eigen schuld heeft omdat hij vechtpartij heeft uitgelokt. Ingevolge art. 6:99 BW behoeft slachtoffer niet aan te tonen wie van daders met welke gedraging letsel heeft veroorzaakt.

Rechtbank Breda 13.10.2004 NJF 2004 nr. 585

Verhaal van kosten geneeskundige behandeling door verzekeraar op daders na geweld tegen verzekerde bij caféruzie. Tijdelijke Regeling Verhaalsrechten staat in weg aan beroep door verzekeraar op art. 6:166 lid 1 BW. Norm van dit artikel vloeit echter evenzeer voort uit maatschappelijke zorgvuldigheidsnorm van art. 6:162 BW, zodat verzekeraar zich hierop kan beroepen. Uit afgelegde verklaringen blijkt dat gedaagden ieder voor zich fysiek geweld hebben gebruikt tegen verzekerde en dat er samenhang bestaat tussen gedragingen van gedaagden. Gedaagden zijn derhalve hoofdelijk aansprakelijk. Voor beroep op eigen schuld is geen plaats, aangezien zelfs indien verzekerde ruzie heeft uitgelokt, billijkheid meebrengt dat vergoedingsplicht gedaagden geheel in stand blijft.

Rechtbank Almelo 30.1.2008 JA 2008 nr. 84

Voor hennepkwekerij wordt illegaal stroom afgetapt van Essent, die daarop betrokkenen bij kwekerij ex art. 6:166 BW tot schadevergoeding aanspreekt. Eén van hen is slechts veroordeeld voor medeplichtigheid. Het is geen feit van algemene bekendheid dat voor hennepkwekerijen illegaal elektriciteit wordt afgetapt. Vereiste voor groepsaansprakelijkheid is dat aangesprokene groepsgedrag met betrekking tot illegale stroomafname ondersteunde en stimuleerde. Bezoek medeplichtige aan kwekerij is daarvoor onvoldoende. Vordering tegen medeplichtige afgewezen, die tegen andere betrokkene toegewezen.

Rechtbank Breda 26.11.2008 NJ 2009 nr. 113

Hackers zijn door strafrechter veroordeeld voor plat laten gaan overheidswebsites. Overheidsstichting die websites beheert, spreekt hackers aan uit onrechtmatige daad. Uit strafvonnis blijkt dat alle hackers actieve handelingen hebben verricht. Voor groepsaansprakelijkheid ex art. 6:166 BW is niet van belang of iedere bijdrage even groot was. Nu hackers vooraf hebben gechat over aanval, is er sprake van voldoende samenhang tussen gedragingen om groepsaansprakelijkheid aan te nemen. Hackers worden hoofdelijk veroordeeld tot betaling schadevergoeding.